A ÁLXEBRA DO MEDO

Diogo Tabuada

Category: Relatos

(Boceto)

Ildefonso era aspirante a alcalde de Chantada. Era sensato, intelixente, discreto e moi boa persoa. Gostaba de tocar a guitarra e era amante da tuna. Non era propiamente un revolucionario, mais dicía cousas que aos votantes do cacique non agradaban moito. Facía bodas civís e, ademais, era enfermeiro. Quería que a igrexa pagase o imposto de bens inmobles. Quería que os veciños soupesen qué se facía cos seus cartos. Quería algo semellante a almas decentes no poder. Quería algo semellante a algo o máis semellante posible a unha democracia. El cría, por suposto, que era unha alma decente. A min parecíamo.

Eu quería moito a Ildefonso; tiña un sorriso que non movía moito os beizos. Era un sorriso de gorxa con ton grave e suave que lle facía vibrar o tórax e empurraba aos seus ombreiros cara arriba e cara abaixo. Nunha ocasión levounos no seu coche a Santiago de Compostela, á asamblea da asamblea post-asamblearia re-constituínte da undécima variante do nacionalismo galego. En chegando á capital, sacou do seu casaco 6 papeletas, tantas como persoas íbamos no coche, e díxonos : – “mirade, estes son “os nosos”, botádelle un ollo e votádeos se queredes” -.se queredes non o dixo con moita convicción.

Non tiña moi claro nese instante se estaba de extra na rodaxe dun filme cómico ou se realmente, a pesares de todo o que quería a Ildefonso, ese algo semellante a algo o máis semellante posible a unha democracia que Ildefonso desexaba era moi diferente a ese algo semellante a algo o máis semellante a unha democracia que eu quería, mais non lle din moita importancia porque, se mal non lembro, a esas alturas xa todo na vida asemellábaseme a un chiste.

Nas asambleas nacionais post-asamblearias re-constituíntes das décimas, undécimas ou decimosegundas variantes do nacionalismo galego máis ou menos revolucionario había de todo. Había parroquianos de toda a vida armados con graxentas empanadas de carne de coello e viño ácedo e caseiro. Había universitarios con hormonas máis ou menos descontroladas armados até os miolos de pins, bandeiras e camisolas con frases super-ocorrentes e super-autóctonas : Eu nunca serei “yo”. A soberanía é o único camiño. A loita é o único camiño. A “luta” é o único camiño. Contra o capital, soberanía nacional. Na Galiza, só en galego, e un longo etcétera. Había empresas de merchandishing que producían frases moi ocorrentes e autóctonas. Había mestres de escola e universitarios, xornalistas, intelectuais e enfermeiros das clases medias e baixas do país, había activistas a tempo parcial ou completo, todos eles unidos sempre polo fío común dunha lingua que estaba a piques de desaparecer.

Sempre que algo estaba a piques de desaparecer na Galiza, a lingua, a cultura, a memoria, o patrimonio, a conciencia de clase, a conciencia nacional, algunha montaña, algún río, o arroz con bogavante, os berberechos ou os percebes, existía sempre unha manifestación que declamaba dramáticamente contra a desaparición integral da Galiza e dos galegos. Misteriosamente, ningunha destas cousas chegou a desaparecer nunca. Quizáis o mito da inminente desaparición de todo era unha realidade máis políticamente rentable do que parecía, mais ninguén parecía disposto a parar a enerxía daquela dramática locomotora que declamaba a desaparición da Galiza a unha velocidade tan enfermiza coma a expansión do capital, o terrorismo de estado e a Yihad globalizada circulando por fibra óptica.

Durante cinco ou seis anos adquirín o costume de asistir a estas asambleas. Non aprendía nada, en verdade. Varons case cincuentenarios adoitaban falar con ton de patriarca de tensions internas e pretéritas que me resultaban alleas por completo, mais eu o que quería era coñecer o meu país, esperando, inxenuamente, que entre todo ese balbordo de manifestacións e asambleas puidese ir elaborando algo semellante a un documental, un relato de relatos que me dese pistas para penetrar nel coma un aguia ratoneira penetra as nubes na caza dalgún roedor. Tiña a inxenua pretensión de esperar que alí podería existir o simple desexo de entender e a xenerosidade de compartir coñecimentos, mais o único que recibín foi un feixe de consignas ideolóxicas inzadas de ansiosa emotividade.

Cando recordo estas experiencias resúltame imposible non encadralas dentro dun xénero surrealista-satírico. Recordo que adoitaba preguntarme a min mesmo que qué demo pintaba alí cando podería estar aproveitando o tempo  en facer calqueira outra cousa. (integrar qué cousas. Efecto beleza#)

Galiza foi sempre, para min, unha realidade na que, canto máis mergullaba o naris, máis conciencia tiña do seu descoñecemento. Por algún motivo que se me escapa, xa dende adolescente, un impulso interior levábame tanto á auto-negación como á auto-afirmación; apoderábase de min un desexo ambivalente tanto de fuxir coma de esclarecerme, de empoderarme interpretativamente do meu entorno, da miña realidade, para poder transformala; sabía que Galiza era ese lugar, esa situación dende a que proxectar tódalas lecturas que me apaixoaban, ese punto de partida dende o que recibir tódalas influencias posibles para construir unha perspectiva que fose fidel ás perspectivas transmitidas pola tradición e a modernidade, mais proxectando un espírito de crítica e reinterpretación dámbalas dúas coma arma de oposición ao imperialismo cultural globalizado, coma horizonte para crear un universo non domesticado polos canons interpretativos dominantes na península ibérica, en concreto, e occidente, en xeral.

Foi por entón que caín na conta de que poucos galegos sentían esta necesidade, de que a meirande parte conformábase cunha producción cultural cada vez máis americanizada e acríticamente folklorizada pola americanización cultural mesma. Caín na conta de que nos conformábamos cunha lingua sen historia e cada vez máis castelanizada, cunha modernidade líquida, ruidosa e indefinida na que cada galego podía ser galego á súa maneira, como rezaba a canción de Sinatra, na que Galiza era o mellor país do mundo, cos seus programas de entretenimento, coa indiferenza de burócrata dos seus políticos, co seu folklore perpetuamente conxelado no romanticismo do século 19, coa súa linguaxe oficial saída dun exército de administrativos, cun exército de comerciais precarios percorrendo ansiosamente as novísimas autovías con novísimas ofertas, con milleiros de teleoperadoras martillando os ouvidos con novas ofertas de novos seguros, de novas casas, de novos productos, de novos móviles, de novos ordenadores, de novas excursions, de novas rutas hoteleiras, de novos apartamentos…; cos seus informativos inzados de estatísticas nas que todo parecía estar baixo control, coa súa ausencia de memoria colectiva, sen víctimas nin verdugos, sen víctimas que trocan en verdugos nin verdugos que deveñen en víctimas, coa súa ausencia de pobres, vagabundos, prostitutas, movimentos sociais, organizacions obreiras, parados, drogodependentes e barrios miseria reproducindo novos barrios miseria, coa súa negación compulsiva dos seus conflictos e problemas, coa inexistencia da guerra global permanente nos debates dos seus tertulianos, coa súa ausencia da palabra nación nos beizos dos seus xornalistas e coa auto-reclusión mediática nunha burbulla na que a realidade política internacional merecía catro segundos de anécdota ante trascendentes acontecimentos como a desaparición de sete vacas nunha vila lucense ou a celebración de centos de feiras históricas de relembranza da chegada e permanencia das lexions Romanas na Galiza – iso sí, sin a molesta aparición de guerreiras celtas resistindo o seu paso – : Interesaba tamén amordazar a boca da cultura céltica do Atlántico Europeo nacida nos nosos eidos, coas súas estranas e molestas inscripcions grabadas en pedra nunha estrana e molesta lingua non idéntica ao latín, coa súa estrana relixiosidade druidica non idéntica ao cristianismo romano, temida polos Césares nos seus diarios íntimos, cos seus estranos megalitos na fronteira entre a vida e a morte non idénticos os ritos funerarios cristians, cos seus estranos círculos fronteirizos na terra indicando a soberanía das súas trebas humanas, non idénticos ás rectilíneas fronteiras administrativas tracexadas por Roma, cos seus estranos fogares circulares alzados en pedra dende a terra húmida non idénticos aos fogares romanos, coas súas propias leises e costumes non idénticas á lex e ás costumes de Roma, coa súa estrana mitoloxía e cosmoloxía non idéntica á mitoloxía e cosmoloxía cristiá.

 Porque Galiza, en galego, ou Galicia, en castelán, ou cal-leach, en céltico antigo, ou o gallaeciae regnum, nun latín que xa casi ninguén falaba para designar a un Reino que xa casi ninguén recordaba, era un país feliz, e ren máis. Descubrira recentemente, despois da morte do dictador con voz de galiña, unha felicidade tan absoluta coma trinitaria : a eterna felicidade dos departamentos de marketing e as administracions convertindo as súas solitarias igrexas románicas e desérticos paisaxes en postais para reclamo turístico, a serena felicidade dos informativos falando dos seus emigrantes con estatísticas… e a perpetua felicidade dos centos de milleiros de automóviles tracexando neboeiros cinzentos de cor parda nas cidades.

Todo parecía estar ben na Galiza. O único problema semellaba estar dentro do meu corpo, sobre todo se replicaba que o problema tamén estaba fóra e non me pertencía só a min.

Ter (9 de Decembro)

Aquel día mirácheme con ollos doces e, cun sorriso na boca, dixécheme : Algún día, todo esto será teu. Eu era menos que un adolescente, pai, e non sabía aínda qué era o sentido da propiedade. Non tiña, coma ti, o apremio vital de ter que gañarme a vida. Era só iso, un menino, e tampouco sabía qué era iso do apego á terra. Lembro que sorrín. Que non lle din importancia aos eidos e á casa do avó. Que non sentín a desexante cobiza de posuir casa e terras. Mesmo cando teño sentido frío e fame, vivindo só na cidade, nunca desexei terra nin casa. Desexei, sí, volver á miña pousada, mais nunca casa fixa, casa arraizada á terra, casa polos séculos dos séculos, amén. Desexei, sí, muller, muller para toda a vida, polos séculos dos séculos, amén, mais logo aprendín a vivir prescindindo dese desexo.

Miñas non son as rochas de salitre bebendo nas ondas, nin o ar que as move. Meus non son nin os meus pensamentos, xa pensados por outro ser milenos antes ca min. Meus non son os meus sentimentos, sentidos xa, a cada instante, por outros seres. A min acontécenme instantes, só iso, instantes, e gardo eses instantes na memoria coma quen garda as pezas dun puzzle, coma quen saca unha foto e conxela o tempo, coma quen obedece a un berro do desexo e exclama, para sí, stop, aquí, tempo, podes pararte.

Despréndome de todo, pai, por orgullo, porque no desprendimento aprendo a liberdade, porque o apego excesivo abúrreme, porque amo aos cabalos trotando polo monte sen valados, porque un día desexei ser eterno e a dor pareceume insoportable, e entón fuxín : levo toda a miña vida fuxindo do apego; fuxín de amigos, fuxín das certezas, fuxín do matrimonio, fuxín do compromiso, fuxín do campo, fuxín da cidade, fuxín do partido, fuxín do traballo, fuxín da igrexa, fuxín do hospital militar, fuxín dos psiquiatras, fuxín do sindicato, fuxín da escola, fuxín de amantes, fuxín da universidade, fuxin da familia, fuxín dos intelectuais, fuxín do pobo, fuxín das academias, fuxín dos bares, fuxín das drogas, fuxín de min mesmo, mais non o consigo, sempre me atopo a min e a ti diante do espello, aínda que só sexa para negarme, ou trascenderme, ou romperme en mil anacos, ou reconciliarme conmigo mesmo.

Despréndome de todo, pai, porque algún día, aínda que non o entendas, algún día, o verbo ter xa non tirá sentido.

 

Silencios (4 de Decembro)

O silencio é a prudencia da palabra que non se sabe exacta. O silencio é temeroso co monopolio da verdade. O silencio é, tamén, unha dor auto-xestionada, unha confesión cun mesmo, un axuste de contas. O silencio son as miradas de quen te coñece cando aspira a arrincarche máis segredos, as de quen non te coñece, pedindo permiso para que abras a porta, as dos que se postulan como amantes, sen coñecerse. O silencio é o lugar das primeiras impresions, das primeiras prudencias, mais tamén do noso veredicto, das nosas últimas palabras.

Toda a película da nosa vida constrúese cunha constante superposición de silencios : o que vai ficando polo camiño acumuláse coma imaxes recordadas. Pensamos con imaxes e construímos o sentido das nosas vidas con imaxes, e nesa negociación entre o tempo, as imaxes e a palabra, tratamos de resolver as nosas perplexidades. Mais non hai nada oculto, esotérico, trascendente, nesa construcción testimonial, en primeira do singular, do noso pasado. Hai só testimonio.

Para min a memoria é unha suma de testimonios. Un parlamento de almas. Sempre haberá alguén con poder suficiente para seleccionar qué testimonios lle interesan e qué testimonios ficarán ás portas do parlamento. En silencio escóllense os relatos dominantes. En silencio cocíñanse consentimentos e exclusions. En silencio manifestamos as nosas afinidades electivas. En silencio, por desgraza, excluímos da memoria colectiva coa mesma eficacia coa que excluímos na construcción do relato.

Ás veces imaxino á humanidade coma unha locomotora chea de ruido e histeria que camiña cara ningures. En cada vagón existen persoas perpetuamente enfrentadas ás que supoñemos radicalmente diferentes contando testimonios moi semellantes ós nosos nunha lingua e unha cultura que descoñecemos total ou parcialmente. Desexaría ser o traductor perfecto. Vivir as vidas necesarias para poder entender a orixe e evolución de tódalas linguas, as mortas, as vivas, as por-morrer e as por-vivir. Podería así entrar durante séculos en cada vagón poñendo cara de tonto e, cun inxenuo sorriso, sacar o sombreiro e facer unha inclinación :

  • Disculpen as molestias, pasaba por aquí a escoitar.

Quizais, co paso dos séculos, podería estar preparado para chimpar da locomotora ao xefe da caldeira, pulsar o botón de alarma, accionar o freo de emerxencia, monopolizar uns segundos o altofalante, e entre a confusión, o ruido, os insultos e a furia babélica apoderándose dos vagons, pronunciar as palabras desexadas nunha lingua de linguas alquímicamente elaborada :

  • Calma, cabaleiros, o xefe da caldeira tampouco coñece ao culpable.

 

Tódolos seres do mundo (3 de Decembro, 2017).

A min axudoume a entender o insignificante que era un enorme piñeiro que tiñamos no xardín da nosa casa, en Rheinffelden. Sempre que saía da casa saía mirando cara o ceo porque o piñeiro estaba xusto ao carón da porta de entrada. A insignificancia e a soedade son o adn do meu ser. Cando miraba pola fiestra vía ao lonxe as cumbres nevadas das montañas, o enorme piñeiro e, sí, a miña habitación, sempre solitaria, sempre orfa de almas, mais cun enorme cesto branco de xoguetes cos que adoitaba matar o tempo tódalas tardes.

Un día espertei suando e sentín que miña nai estaba calcetando na sala. Foi só un minuto, mais probablemente o minuto máis intenso e traumático da miña nenez. Tiña catro anos e comprendín que mamá non estaría aí para sempre, e non puiden soportalo. Chimpei da cama e fun correndo cara ela, chorando, abrazeime a ela esclamando, mamá, non te vaias, eu non quero que te vaias nunca, mamá. E miña nai ficaba perplexa, asustada, secándome a suor da fronte e agarimándome os cabelos, coma se caese na conta de que ao seu fillo tocáballe moi prematuramente ter que loitar con alguns demos.

O enorme piñeiro do noso xardín, a conciencia da morte, os cumios nevados, o silencio das rúas, todo iso facíame sentir pequeno e triste, dunha tristeza asumida, unha tristeza desas que non doen, que se fan hábito no corpo ata que esculpen o carácter dun. Porque eu  xa sabía que non era nada, nin perante a morte, nin perante a natureza, moito antes de que as bocas dos filósofos comezasen a entrar na miña biblioteca.

Eu xa sabía, sí, demasiado pronto, que isto de vivir non ía ser fácil, que nun desexo latexa sempre unha perda, e comecei a familiarizarme coa rabia. A rabia de non poder vivir máis. A rabia de saber que todo ten un fin. A rabia de que todo sexa tan real coma un soño. A rabia de que neste soño sempre perdan os mesmos. A rabia de que nin os homes, nin a natureza, sexan suficientes para calmar esta rabia. A rabia de non poder vivir máis. Porque eu quero, realmente quero, quedarme aquí para sempre neste mundo; quero vivir eternamente tódalas vidas ao prezo de non ser ninguén en concreto, quero ser carteiro, primeiro ministro, enfermeira, brigadista internacional, pianista, mestre, empresario, campesiño, soldado, broker en Wall-street, puta, terrorista, comerciante de escravos, capitán de barco, escravo, fotoreporteiro, nazi, relator da Onu, monarca, fidalgo, nobre, operario, chamán, curandeiro, bruxa, nai solteira, monxe de clausura, cura, cabalo, vaca, aguia, moucho, serpe, mouro, negro, golfiño, balea, ar de medianoite, alborecer e medio día, lume, auga, lóstrego e xeo …

Mataría a quen sexa, coma Caín ao seu irmán, por unha eternidade consciente, vivida e recordada na víscera de tódolos seres. Sí, mataría : viñen a este mundo a ser aprendiz sen límites.

 

O amor, o azar e a nada. (2 de Decembro 2017)

Cando acontece simplemente fico diante da xanela e non digo nada. Fico mudo e auto-inmolo o meu pensamento por dentro. Sei moi ben cando unha tormenta existencial comeza a ferver, o meu corpo coñéceas coma se tivese un sexto sentido e avísame antes de que me atrape. Entón simplemente fico diante da xanela, e calo, e calo unha e outra vez por dentro e por fóra. Concentro a mirada na formiga que rube pola miña perna, ou ben conto o número de cáscaras de pipas que hai no cinseiro, ou quédome mirando cara o teito como Huckelberry Finn sesteando na árbore.

Habitar o baleiro, a nada, non é fácil. Cando era un adolescente adoitaba chorar de rabia sen sentido, non soportaba o baleiro. Debo estar madurando, porque agora podo facer encaixes de bolillos coa nada. Ríome dela, búrlome, imaxínome a min mesmo diante de Lady nada mascando tabaco, cunha pistola na coxa dereita, coma quen sabe que ten a partida gañada. A nada son só moitos instantes que se xuntan, e mais nada.

Penso ás veces en cómo me sentiría se o meu pai ou miña nai finasen. Imaxínome a min mesmo ese día, mais non me creo nada do que me imaxino; os instantes nunca acontecen no futuro coma un os imaxina no presente. Eu prefiro que as cousas me collan por sorpresa, vivir sen guions pre-estabrecidos. Hai un certo ideal de incertidume e naturalidade que me parece o máis cercano á perfección, unha certa convicción segreda de que todos vivimos espidos e carece de sentido tratar de controlar nada : os sentimentos, os pensamentos, o futuro, o presente, o pasado, as causas, os efectos, as reaccions… Non. As cousas nunca acontecen coma un desexa. Cando se admite isto, logo ben a futilidade, a nada, mais é unha nada serena coma a caída da folla en Outono ou a pinga da chuva marcando ondas no río ou a mirada dun animal de compaña ou as miradas da xente pola cidade ou as luces de neón chisporroteando ou o adeus cotiá dun amigo íntimo ou a máis dolorosa das nadas, que é a que máis costa trocar en serenidade : a do paso do tempo certificando que nada do que desexabas intensamente tiña sentido porque, sinxelamente, non existe, porque fracasache, porque esqueciche polo camiño as insistencias do desexo, porque persistir no desexo era o suficientemente perigoso como para resignarse.

Outras veces penso, quen sabe, ao mellor teño un premio por desistir de controlar nada. Quizais algún día ela apareza dobrando a esquina bosquexándome un sorriso. Tería que dicirmo con moita suavidade, cunha sinxela mirada, sen palabras. Tería que ficarme claro, nese instante, que estivo esperando por min moito tempo. Que a indiferencia trocou en desexo. Que me estivo observando sen darme conta nunca. Que nunca falei nin actuei pensándoa como espectadora. Mais non, non podo vivir esperando premios, agora xa é instinto en min, estou sempre fuxindo, non sei porqué, dame a impresión de que se vivo fuxindo, en perpetuo punto de fuga, quizais atope algo tan real coma sublime e sereno na miña vida, algo ou alguén que ficou conmigo para sempre, que recoñeceu o ser que eu son e descoñezo e foille imposible facer nada por evitalo, coma imposible foille apartarse de min.

Suopoño que o amor é algo semellante : algo así coma un azar tan trascendente coma pasaxeiro e absurdo dende o que un pode contar o conto da súa vida como se tivese sentido.

© 2019 A ÁLXEBRA DO MEDO

Theme by Anders NorenUp ↑